W Wojskach Kolejowych i na Politechnice Lwowskiej — Roman Witkiewicz

What is it about?

Spośród­ wielu­ nazwisk­ profesorów­ lwowskich­ zamordowanych­ w­ lipcu ­1941­ roku ­przez ­Niemców­ często­ wymienia ­się ­Romana­Witkiewicza.­ Służba­ Witkiewicza­ w­ Wojskach­ Kolejowych­ trwała­łącznie­ ponad­ osiem­ lat.­Wyborowi­ tej­ właśnie ­formacji ­sprzyjało­nie­ tylko­ wykształcenie,­ lecz ­także­ środowisko­ rodzinne.­ Nabyte­przy ­tej­ okazji­ istotne­ doświadczenia­ wykorzystał ­jednak ­w ­innych­ dziedzinach,­ związanych­ między­ innymi­ z ­przemysłem­zbrojeniowym.­Mimo ­przerwy­ wynikającej­ z­ działań ­wojennych­profesor­ wykorzystał­ sprzyjające ­okoliczności ­i ­praktyki­ w­przemyśle.­W ­II­ Rzeczypospolitej­ odniósł ­sukces ­jako­ dydaktyk ­i­organizator ­pracy­ naukowej.­ Należy ­zgodzić ­się ­z ­opinią,­ że­ był­uczonym­ dużego­ formatu.­Stanisław­ Ochęduszko ­do ­najważniej-szych­ osiągnięć­ Witkiewicza ­zaliczył­ urządzenie ­Laboratorium­Maszynowego ­Politechniki­ oraz­ organizację­ katedry­ pomiarów­ maszynowych.­ Jego­ zdaniem­„Witkiewicz­ był­ pierwszym,­który­ w­sposób­ zorganizowany ­wprowadził­ wykłady­ techniki­ pomiarowej­ do­ programu­ studiów­ politechnicznych”;­ miał ­też­ doprowadzić­ do­ powołania­ kierunku­ ruchowo-energetycznego­ i­ wpłynąć­ przez­ to­ na­ zracjonalizowanie­ gospodarki­ energetycznej­ w­ polskim­ przemyśle. ­Miał ­dorobek ­zarówno­ w ­badaniach­ stosowanych, ­jak ­ i­ teoretycznych.­Szczególnie­ wiele­ uwagi­ poświęcił­ silnikom,­ energetyce­ cieplnej­ i­ zagadnieniom ­związanym­ z ­gazem ­ziemnym i ­jego­wykorzystaniem.­Przytoczony­ w ­tym ­artykule, ­ze ­względu­ na­stan źródeł­ niekompletny,­ wykaz ­organizacji,­w­ których­ udzielał­ się­ Witkiewicz,­ świadczy­ o­ znacznej­ skali ­kontaktów.­Ułatwiało­ mu­to­ między­ innymi­ realizowanie ­planów­ badawczych ­i­ zacieśnianie­relacji ­z­ przemysłem.­Warunkiem­ sukcesów­ jego­ dalszych­ planów­ naukowych­ była­wielostronna­ współpraca­ z­ zakładami­ przemysłowymi,­ którą­ uniemożliwiła ­najpierw­ okupacja­ radziecka,­a­ następnie ­hitlerowski ­mord.Prywatnie­ miał­ dobre­ relacje­ z­ rodziną­ i­ najbliższymi.­ W ­źródłach­ archiwalnych ­informacje­ na ­temat­profesora­ są ­­dość ­rozproszone. Zachowane­ w­ archiwum­ rodzinnym­ wnuczki­ profesora­ Danuty­ Matuszek ­oraz ­w ­Centralnym Archiwum­ Wojskowym ­dokumenty ­na ­temat­ Witkiewicza ­nie­ były­dotąd ­wykorzystywane ­przez ­badaczy ­piszących ­przy­różnych­ okazjach­ o­ tym­ uczonym.­ W­ Centralnym­ Archiwum­ Wojskowym­ przeprowadzono ­zatem­ kwerendę­ w ­siedmiu ­zespołach ­archiwalnych.­ Ważne ­znaczenie­ miały­ kwerendy­ w ­teczkach­osobowych­ profesora­ zachowanych ­w ­Archiwum­ Obwodowym­ we­ Lwowie­ oraz­ w­ czterech­ zespołach­ w­ Archiwum­ Akt­ Nowych.­Skromne­ efekty­ przyniosła ­natomiast­ kwerenda­ w­ zbiorach ­rękopiśmiennych ­Biblioteki ­Ossolineum,­Archiwum­ Uniwersytetu­ Wrocławskiego­ oraz­ Archiwum­ Nauki­ PAN­ i­ PAU.

Featured Image

Photo by Roger Starnes Sr on Unsplash

Photo by Roger Starnes Sr on Unsplash